Loài bướm đuôi nhạn California pipevine là một kỳ quan tuyệt mỹ. Cuộc sống của chúng bắt đầu từ một quả trứng nhỏ màu đỏ, rồi nở ra một con sâu bướm cam lốm đốm to lớn hơn.
Sau thời kỳ đóng kén hóa nhộng kéo dài 2 năm, con bướm có vẻ đẹp màu xanh óng ánh sẽ phá kén chui ra. Đôi cánh mang màu xanh đại dương của loài bướm này được các nhà sưu tập xem là vẻ đẹp lộng lẫy nhất Bắc Mỹ.
Trong nhiều thế kỷ, San Francisco được xem là quê nhà của loài bướm đuôi nhạn California pipevine – có tên khoa học là Battus philenor hirsuta. Từ đầu thế kỷ 20, loài bướm này dần dần biến mất. Ngày nay, rất hiếm thấy loài bướm đuôi nhạn này.
Nhưng có một người đàn ông đã nỗ lực giúp loài bướm này quay trở lại.
Câu chuyện của anh cho thấy rằng tất cả chúng ta đều có thể chung tay góp sức bảo tồn tự nhiên, thậm chí chỉ từ sân sau nhà của mình.
Tiếng thì thầm của bướm
Là một nhà sinh học nghiên cứu thủy sinh tại Học viện Khoa học California, Tim Wong hiếm khi có một ngày buồn tẻ. Anh luôn bận rộn với việc chăm sóc một trong khoảng 38.000 con động vật tại khu bảo tàng động vật học.
Ngoài giờ làm việc, chàng trai 28 tuổi này dành hết thời gian rảnh rỗi của mình để chăm những con bướm, đây là sở thích của anh khi còn là một đứa trẻ.
Wong nói: “Lần đầu tiên tôi nuôi những con bướm là khi tôi còn học tiểu học… Chúng tôi nuôi những con bướm trong lớp học, và tôi rất ấn tượng với quá trình biển đổi từ sâu sang bướm của chúng.”
Trên cánh đồng cỏ rộng gần nhà, Wong dành cả ngày để bắt, nghiên cứu và nuôi bất kỳ con bướm nào mà anh có thể tìm thấy.
Nhiều năm sau đó, anh đã tìm hiểu về loài bướm đuôi nhạn quý hiếm ở San Francisco, và anh đã mang những con bướm này quay trở lại.
Bướm đuôi nhạn California pipevine thường đẻ trứng theo “cụm” từ 5 đến 30 trứng.
Anh đã nghiên cứu loài bướm này và biết được rằng khi ở dạng sâu bướm, nó chỉ ăn được một loài thực vật: đó là loài cây pipevine California (Aristolochia California), một loại thực vật tương đối hiếm ở California.
Wong nói: “Cuối cùng, tôi đã có thể tìm thấy loại cây này trong Vườn Bách thảo San Francisco [trong công viên Golden Gate]. Và họ cho phép tôi lấy vài mẫu loài cây này.”
Sau đó, sử dụng những kỹ thuật tự học trong sân sau nhà mình, anh đã tạo ra được một thiên đường bướm.
Anh nói: “[Tôi đã xây] một màn che lớn để bảo vệ bướm và tạo điều kiện cho chúng giao phối trong môi trường ngoài trời, dưới ánh nắng mặt trời tự nhiên, luồng không khí, biến động nhiệt độ.”
“Hàng rào chuyên dụng sẽ bảo vệ những con bướm khỏi một số loài ăn thịt, làm tăng cơ hội giao phối, và giúp tạo một môi trường nghiên cứu để hiểu rõ hơn về tiêu chuẩn chọn cây đẻ trứng lý tưởng của các con bướm cái.”
Sân sau của Tim Wong gồm các cây California pipevine, cùng với các thực vật bản địa khác, khiến những con bướm cảm thấy như đang ở nhà.
Mặc dù bướm đuôi nhạn California pipivine dường như đã biến mất khỏi San Francisco, nhưng ở những nơi có nhiều thảm thực vật hơn, chúng vẫn còn khá phổ biến. Được sự cho phép, ban đầu Wong đã có thể thu thập một nhóm 20 con sâu bướm từ những khu dân cư.
Anh cẩn thận đưa chúng đến sân sau nhà mình và nhẹ nhàng đặt chúng lên những cành cây để cho chúng ăn.
Anh nói: “Chúng ăn giống như một đội quân nhỏ. Chúng bò trên những cây pipevine, từ lá này sang lá khác, và tập trung thành từng nhóm để ăn lá.”
Sâu bướm pipevine trong giai đoạn đầu.
Sâu bướm pipevine giai đoạn sắp thành bướm.
Sau khoảng 3-4 tuần, một con sâu bướm sẽ hóa nhộng và tạo kén. Bên trong lớp vỏ kén, con nhộng hóa lỏng và phát triển thành bướm trong khoảng 2 tuần, hay vẫn nằm im lìm trong 2 năm (chu trình phát triển chậm này được gọi là “thời kỳ ngủ đông”).
Wong nói: “Giống như một kỳ ngủ đông dài. Và khi kỳ ngủ đông kết thúc, những con bướm trưởng thành sẽ xuất hiện.”
Thông thường, bướm trưởng thành pipevine sẽ phá kén chui ra vào mùa xuân, nhưng chúng có thể được thấy từ tháng Hai đến tháng Mười. Tùy thuộc vào nhiệt độ môi trường, động vật ăn thịt, nguồn thức ăn sẵn có, những con bướm đuôi nhạn này có thể sống từ 2 đến 5 tuần.
Trong thời gian này, những con cái đẻ trứng màu đỏ nhỏ xíu trên cây pipevine. Wong cẩn thận thu thập chúng và ấp chúng trong nhà, nhằm giữ chúng tránh xa những kẻ thù tự nhiên như nhện và bọ sâu tai.
Anh nói: “Từ đó, chu kỳ này tiếp tục.”
Các giai đoạn khác nhau trong vòng đơi của bướm đuôi nhạn (Từ dưới lên: Trứng, các giai đoạn sinh trưởng khác nhau của sâu bướm, nhộng và bướm trưởng thành).
Khi trứng nở và một chu kỳ sự sống mới bắt đầu, Wong nuôi những con sâu bướm này tại nhà, sau đó mang chúng đến triển lãm “California Native” của Vườn Bách thảo San Francisco.
Một nỗ lực bảo tồn cá nhân
Trong khi các nhà bảo tồn khác thành công trong việc phục hồi quần thể bướm đuôi nhạn pipevine ở các quận lân cận Santa Cruz và Sonoma, không ai trong số họ có thể thành công tại San Francisco. Vào cuối những năm 1980, một phụ nữ tên là Barbara Deutsch đã cố gắng phục hồi loài bướm đuôi nhạn này với 500 con sâu bướm, nhưng những con bướm này đã biến mất sau một vài năm.
Khi Wong đưa những con sâu bướm đến Vườn Bách thảo San Francisco lần đầu tiên, anh chỉ muốn chuyển vài trăm con mỗi lần. Nhưng khi số lượng sâu bướm ở sân sau nhà phát triển, anh đã có thể gia tăng chúng theo cấp số nhân. Năm ngoái, anh đã đưa “hàng ngàn” con sâu bướm đến vườn bách thảo này.
Những con sâu bướm hóa thành nhộng, chúng duy trì trạng thái này vài năm trước khi trở thành bướm. Bên trong vỏ kén, cơ thể chúng hóa lỏng và biến đổi thành một sinh vật hoàn toàn mới.
Wong cho rằng thành công của anh chủ yếu đến từ việc tạo được một môi trường sống thuận lợi cho sâu bướm. Trong vài năm qua, anh đã trồng hơn 200 cây pipevine California. Nhờ giẫy cỏ trên diện rộng, và trồng các cây mật hoa bổ sung, trong nhiều thập kỷ qua, Wong là người đầu tiên có thể phục hồi quần thể bướm đuôi nhạn này tại San Francisco.
Anh nói: “Mỗi năm kể từ năm 2012, chúng tôi thấy nhiều bướm hơn sống trong vườn, chúng bay xung quanh, đẻ trứng, hóa nhộng thành công và trở thành bướm vào năm sau. Đó là một dấu hiệu tốt cho thấy rằng nỗ lực của chúng tôi đã có hiệu quả!”
“Đối với hầu hết mọi người, đây là một giấc mơ khi những con bướm đuôi nhạn này xuất hiện trong khu vực này. Chúng tuyệt đẹp. Hầu hết mọi người khi nhìn thấy chúng ở San Francisco, họ không nghĩ rằng đây là một loài bướm bản địa ở đây.” – Tim Wong
Tuy Wong đã thành công trong việc nuôi bướm bản địa tại nhà nhưng anh cảnh báo rằng việc này “không phải dành cho tất cả mọi người”. Một nỗ lực bảo tồn cá nhân đòi hỏi một sự hiểu biết đặc biệt về lịch sử tự nhiên của mỗi loài, sự nhạy cảm tự nhiên và rất nhiều công việc tẻ nhạt khác.
Nhưng có những cách đóng góp giúp bảo tồn tự nhiên đơn giản hơn nhiều. Sự phát triển của các loài địa phương phần lớn là do môi trường sống bản địa được phục hồi. Trồng cây thực vật bản địa là một cách hiệu quả để thúc đẩy các quần thể bướm đặc hữu phát triển. Làm cỏ (cho phép chúng tiếp cận với các nguồn thực phẩm dễ dàng hơn) và tránh sử dụng thuốc trừ sâu đều có ích cho sự phát triển của loài bướm.
Wong nói: “Cải thiện môi trường sống cho động vật tự nhiên là việc mà bất kỳ ai cũng đều có thể làm được. Bảo tồn và quản lý [động thực vật tự nhiên] có thể bắt đầu từ sân sau nhà bạn theo một cách rất riêng.”
Theo Vox
Minh Đạo
Xem thêm:
Chuyên mục: Đời sống
Đọc báo qua mạng, cập nhật liên tục 5 phút/ lần.
Nguồn: ĐKNVN
0 nhận xét: